Gemeentelijke watertaken

De gemeente heeft drie watertaken:

de zorg voor het inzamelen en het transporteren van afvalwater;
de zorg voor de verwerking van afvloeiend hemelwater;
de zorg voor het beperken van de nadelige gevolgen van de grondwaterstand in openbaar bebouwd gebied.

Gemeenten mogen zelf bepalen hoe ze deze watertaken (ook wel zorgplichten genoemd) invullen. Tot het in werking treden van de leggen zij dat vast in het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) of . Onder de Omgevingswet krijgen de verschillende onderdelen van het Wrp een plek in de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. Voor meer informatie: bekijk het webinar Stedelijk water in de Omgevingsvisie en/of het webinar Gemeentelijk rioleringsprogramma onder de Omgevingswet.

Beheer van oppervlaktewater en lokale zuivering

In de Omgevingswet (art. 2.16 ) staan ook twee ‘facultatieve’ watertaken voor de gemeente: het beheer van watersystemen en de zuivering van stedelijk afvalwater (als dat zo met het waterschap is afgesproken). Bij het beheer van watersystemen kunt u denken aan lokale groen-blauwe systemen voor het hemelwater. Daarnaast kan het waterschap via de keur en de legger het onderhoud voor watergangen in het regionale watersysteem opleggen aan de wegbeheerder of aan de aangelande (= eigenaar van het aangrenzende perceel). Op die manier voeren veel gemeenten beheertaken uit voor het oppervlaktewatersysteem. Volgens jurisprudentie mogen gemeenten de kosten hiervoor toerekenen aan de rioolheffing wanneer deze meer dan zijdelings verband houden met de riolering. Als u deze aanvullende taken als gemeente uitvoert, moet u hier ook rekening mee houden in uw formatie.

Afstemming binnen en buiten de gemeente

Het uitvoeren van de gemeentelijke watertaken doet de gemeente niet alleen. U moet als gemeente over deze taken in elk geval afstemmen met het waterschap (als beheerder van de rioolwaterzuivering en van het oppervlaktewater waarin geloosd wordt), zowel op bestuurlijk en strategisch niveau als op tactisch en operationeel niveau. Daarnaast moet u als gemeente ook afstemmen met de provincie. Met de invoering van de Omgevingswet zal de afstemming nog breder moeten worden, omdat de Omgevingswet vroegtijdige participatie stimuleert. Dat betekent dat de gemeente bewoners en bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden bij het proces van besluitvorming moet betrekken.

Binnen de gemeente vindt afstemming plaats met andere beleidsterreinen, zoals wegbeheer, groen en ruimtelijke ordening, en met de afdelingen Financiën, Inkoop, Communicatie, enzovoort. Projecten in de openbare ruimte worden immers steeds meer integraal benaderd. Dit betekent voor de stedelijke watertaken dat afstemming binnen de gemeente belangrijker wordt.

Overige onderwerpen binnen het stedelijk waterbeheer

Naast de gemeentelijke watertaken die volgen uit de wettelijke zorgplichten, houden de watermedewerkers zich ook vaak bezig met onderwerpen als klimaatadaptatie en energietransitie. Aanpak van de droogteproblematiek is een onderwerp dat ook steeds meer aandacht vraagt en dat gecombineerd kan worden met de verwerking van afvloeiend hemelwater.

Stappenplan voor invulling van de gemeentelijke watertaken