Natuurlijke oorzaken

Natuurlijke omstandigheden verhogen de grondwaterstand vaak:

Lange perioden van regen kunnen het peil decimeters doen stijgen. Dat kan net genoeg zijn om bijvoorbeeld diepe kelders in te stromen of zelfs in kruipruimten als het grondwaterpeil al van nature vrij hoog is.
Kwel kan hetzelfde effect hebben als langdurige regen.
De bodemgesteldheid kan van invloed zijn op de loop van het grondwater. Dikke rivierklei en leemlagen (waar grondwater op blijft liggen) beïnvloeden de grondwaterstand.
- Stijging van grondwaterstanden kan leiden tot een verminderd draagvermogen van de grond. Bij woningen op staal leidt dit tot verzakkingen en scheurvorming. Daarnaast: hogere grondwaterstanden kunnen kelders doen 'opdrijven' als gevolg van een grotere opwaartse druk. Hierdoor kan schade aan een pand kan ontstaan (bij funderingen op staal).

Bouw- en woontechnische oorzaken

Wie zijn kelder niet waterdicht heeft aangelegd, kan ook te maken krijgen met instromend grondwater. Uit wetgeving (bouwregelgeving) en jurisprudentie blijkt dat particulieren hier een eigen verantwoordelijkheid hebben (zie Particuliere eigenaar).
Slecht onderhouden vloeren kunnen tot vergaande problemen leiden met opkruipend vocht.
De keuze voor groen in tuinen en wijken kan gevolgen hebben voor de grondwaterstand. Zo zullen bomen die relatief weinig grondwater verbruiken zorgen voor een relatief hogere grondwaterstand.
Het gedrag van eigenaren kan (vaak onbewust) tot een verhoogde grondwaterstand leiden, bijvoorbeeld als zij bomen van hun perceel verwijderen die veel grondwater verbruiken.

Waterhuishoudkundige oorzaken

Het vervangen van een lekke riolering is een belangrijke oorzaak van grondwateroverlast. Een lek riool fungeert vaak ook als drainageleiding. Door een nieuw (dicht) riool zal de grondwaterstand weer stijgen. Check een concreet voorbeeld over grondwateroverlast door vervangen riolering.
Een slecht functionerende drainage of het ontbreken hiervan is in de praktijk vaak ook een oorzaak van grondwateroverlast.
Door het stoppen of verminderen van (grote) grondwateronttrekkingen kan de grondwaterstand stijgen. Check een concreet voorbeeld over overlast door stopzetten grondwateronttrekking.
Ook (hemel)waterinfiltratie in de bodem kan zorgen voor een hoger grondwaterpeil.
Slecht bouwrijp maken van bouwgronden is een belangrijke oorzaak van grondwateroverlastproblemen (zie ook de relatie met Ruimtelijke ordening). Denk aan het niet aanleggen van drainage of het niet ophogen van de te bebouwen grond.
Een peilverhoging van nabijgelegen oppervlaktewater kan tot hogere grondwaterstanden leiden. Check een concreet voorbeeld over beheer oppervlaktewaterpeil en de invloed op het grondwaterpeil.

Om de oorzaken te achterhalen en om doelmatige maatregelen te kunnen uitvoeren, is grondwateronderzoek cruciaal.

Typen maatregelen

Bij grondwateroverlast gaat het vaak om een combinatie van oorzaken. Vanwege de vele mogelijke oorzaken ligt het voor de hand om de overlast via bouw- en/of waterhuishoudkundige maatregelen aan te pakken. Bij bouwkundige maatregelen moet u denken aan het waterdicht maken van kelders en andere ondergrondse ruimten. Met waterhuishoudkundige maatregelen, zoals drainage, is de grondwaterstand structureel te verlagen.

Grondwateroverlast