Vanaf 2025 is het innovatieprogramma persleidingenbeheer uitgebreid naar professioneel afvalwatertransport. Daarmee licht het accent niet alleen meer op de constructieve levensduur van persleidingen, maar ook op het functioneren van het transportsysteem van gemalen en transportleidingen als geheel. In het PAT-programma ontwikkelen Stichting RIONED en STOWA innovatieve methoden om het afvalwatertransport verder te professionaliseren.

Belang van afvalwatertransport

Persleidingen en gemalen voor stedelijk afvalwater zijn de verbindende slagaders tussen vrijvervalstelsels en de rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s). In Nederland ligt ongeveer 13.000 kilometer aan afvalwaterpersleidingen, 100.000 km vrijvervalriool en 29.000 km drukriool. Via deze leidingen wordt jaarlijk 1,9 miljard m3 afvalwater ingezameld en afgevoerd naar rioolwaterzuiveringen. Waterschappen beheren 8.000 kilometer persleidingen en enkele honderden kilometers vrijvervalriolen met als functie transport. Gemeenten beheren de andere leidingen, die zowel een inzamelings- als transportfunctie hebben. Verder hebben waterschappen 2.300 grote rioolgemalen onder hun hoede; gemeenten zijn verantwoordelijk voor 15.000 kleinere rioolgemalen en ruim 140.000 drukpompen. Bij elkaar vertegenwoordigt dit een vervangingswaarde van ruim 100 miljard euro exclusief BTW (10-20% waterschappen; 80-90% gemeenten).

Het ondergrondse netwerk van pers- en vrijvervalleidingen met een transportfunctie is deels aangelegd in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw en toe aan vervanging. Op plekken waar de bodem gevoelig is voor zetting neemt het risico toe op verzakken en breken van leidingen. En er zijn meer uitdagingen op het gebied van afvalwatertransport, zoals een tekort aan personeel, de toenemende verstedelijking waardoor de ondergrond steeds voller raakt, de energietransitie, de gevolgen van klimaatverandering, digitalisering en de toenemende behoefte aan verantwoording door de overheid.

Kennisnetwerk

Gemeenten en waterschappen pakken het beheer van afvalwatertransport tot nu toe elk op hun eigen manier aan. Door intensiever samen te werken en te leren van elkaars successen en tegenslagen, zorgen we gezamenlijk voor betrouwbaar, toekomstbestendig afvalwatertransport. Landelijke samenwerking voorkomt dat we steeds opnieuw het wiel uitvinden. Het gebruik van gemeenschappelijke kaders en begrippen levert beter meetbare resultaten op.

De Community of Practice Professioneel Afvalwatertransport (Cop PAT) bestaat uit vakmensen binnen de afvalwatersector. Gezamenlijk leveren zij kennis en ervaring om vanuit de praktijk het afvalwatertransport verder te professionaliseren. Naar de actuele overzichtspagina van het Programma Professioneel Afvalwatertransport (PAT).

Publicaties

De afgelopen jaren zijn de volgende publicaties over beheer van gemalen en persleidingen verschenen:

Innovatieprogramma Professioneel Afvalwatertransport (PAT)